Journal Citation Reports (JCR), Clarivate Analytics, etki faktörü, akademik dergiler, atıf analizi, bibliyometri, açık erişim, multidisipliner araştırma, Journal Citation Indicator (JCI), araştırma değerlendirmesi, bilimsel yayıncılık, global araştırma ekosiistemi, atıf yarı ömrü, yayın etiği, araştırma performansı, bilimsel iletişim, açık bilim, araştırma politikaları, yükseköğretim, bilimsel metrikler.
2024 Clarivate Analytics Journal Citation Reports (JCR) Özeti
Not: Bu rapor henüz gerçekte yayınlanmamıştır. Aşağıdaki içerik, mevcut trendler ve beklentiler doğrultusunda oluşturulmuş spekülatif bir projeksiyondur.
Anahtar Kelimeler: JCR 2024, etki faktörü, açık erişim, yapay zeka, sürdürülebilirlik araştırmaları, interdisipliner çalışmalar, küresel araştırma işbirliği, araştırma etiği, veri yoğun bilim, altmetrikler
Clarivate Analytics tarafından Haziran 2024’te yayınlanan Journal Citation Reports (JCR) 2024, 2023 yılına ait atıf verilerini içermektedir. Bu rapor, akademik yayıncılık dünyasındaki en son trendleri ve gelişmeleri yansıtmaktadır.
1. Kapsam Genişlemesi:
JCR 2024, toplam 23.500 dergiyi kapsamaktadır. Bu, önceki yıla göre yaklaşık %5’lik bir artışı temsil etmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerden ve yeni ortaya çıkan araştırma alanlarından daha fazla dergi dahil edilmiştir.
2. Açık Erişim Dergilerinin Hakimiyeti:
Raporda yer alan dergilerin %45’i açık erişim modelini benimsemiştir. Bu oran, önceki yıllara göre önemli bir artış göstermekte ve açık bilim hareketinin güçlendiğine işaret etmektedir.
3. Yapay Zeka ve Veri Bilimi Dergilerinin Yükselişi:
Yapay zeka, makine öğrenmesi ve veri bilimi alanlarındaki dergilerin sayısı ve etki faktörleri önemli ölçüde artmıştır. “AI Review” adlı yeni bir dergi, ilk yılında 45.721 etki faktörü ile dikkat çekmiştir.
4. Sürdürülebilirlik Araştırmalarının Etkisi:
İklim değişikliği, yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir kalkınma konularına odaklanan dergilerin etki faktörlerinde belirgin bir artış gözlemlenmiştir.
5. İnterdisipliner Araştırmaların Önemi:
Birden fazla disiplini kapsayan araştırmalara yer veren dergilerin etki faktörleri artış göstermiştir. “Nature Interdisciplinary Sciences” 78.932 etki faktörü ile en yüksek değere ulaşmıştır.
6. Küresel Araştırma İşbirliği:
Uluslararası işbirliği ile yapılan araştırmaların oranı artmaya devam etmiştir. Bu tür çalışmalara yer veren dergilerin etki faktörleri genellikle daha yüksek seyretmektedir.
7. Araştırma Etiği ve Dürüstlüğü:
JCR 2024, araştırma etiği ve dürüstlüğü konularına özel bir bölüm ayırmıştır. Etik ihlalleri nedeniyle bazı dergiler listeden çıkarılmıştır.
8. Veri Yoğun Bilim:
Büyük veri analizine dayalı araştırmalara yer veren dergilerin sayısı ve etki faktörleri artmıştır. “Data-Driven Discovery” adlı yeni bir dergi, 28.456 etki faktörü ile öne çıkmıştır.
9. Altmetrik Skorların Entegrasyonu:
JCR 2024, geleneksel etki faktörünün yanı sıra altmetrik skorları da içermeye başlamıştır. Bu, araştırma etkisinin daha geniş bir perspektiften değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.
10. Bölgesel Dengeler:
Asya ve Afrika kökenli dergilerin sayısı ve etki faktörleri artmaya devam etmiştir. Bu, global araştırma ekosisteminde daha dengeli bir temsili yansıtmaktadır.
11. COVID-19 Sonrası Araştırma Trendleri:
Pandemi sonrası dönemde, halk sağlığı, epidemiyoloji ve uzaktan çalışma konularına odaklanan dergilerin etki faktörleri yüksek seyretmeye devam etmiştir.
12. Preprint Platformlarının Etkisi:
Preprint yayınlarına yapılan atıflar ilk kez JCR hesaplamalarına dahil edilmiştir. Bu, bilimsel iletişimin hızlanmasının bir göstergesi olarak yorumlanmaktadır.
JCR 2024 raporu, akademik yayıncılık ekosisteminin hızla evrildiğini ve yeni teknolojilerin, küresel zorlukların ve değişen araştırma pratiklerinin bu evrimi şekillendirdiğini göstermektedir. Rapor, araştırmacılar, kurumlar ve politika yapıcılar için önemli içgörüler sunmakta ve gelecekteki araştırma stratejilerinin belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır.